Een KvK-nummer, een auto, en een paar vrienden. Meer is feitelijk niet nodig om een nieuwe dierenhulpdienst op te richten. In Zuid-Drenthe rijden daarom meerdere dierenliefhebbers rond.
In april 2023 verschijnt op een maandagavond een oproepje op Facebook. Het gaat om een doneeractie: er is geld nodig voor de oprichting van een nieuwe dierenambulance in Meppel. Een paar dagen later verschijnt nog eenzelfde soort oproep, daarna nog één, en nog één.
Een van de vier vrijwilligers van Dierenambulancezorg Zuidwest Drenthe e.o. plaatst de berichten op de pagina. De meesten van hen zijn al eerder actief geweest bij de dierenambulance van Jan Kroezen; deze dierenambulance stopte in 2018 toen de eigenaar overleed. Op de site melden de nieuwe vrijwilligers: ‘Wij willen, uit eerbied naar onze overleden eigenaar, de dierenambulance nieuw leven inblazen.’
In september 2024, ruim een jaar later, benaderen de vrijwilligers de redactie van deze krant. Ze vragen om publiciteit voor de terugkeer van Dierenambulancezorg Zuidwest-Drenthe in de gemeente Meppel. Maar in dit gebied rijdt al een dierenambulance, die van de Dutch Animal Rescue (DAR). Wat blijkt? Deze twee ambulances zitten elkaar voortdurend in de weg.
Op het eerste gezicht oogt de nieuwe dierenhulpdienst hetzelfde als de andere dierenambulances in de regio. Voor zover deze krant kan nagaan, zijn er minimaal vier vrijwilligers actief. De organisatie zou volgens hun website 24 uur per dag actief zijn in een groot gebied in Zuid-Drenthe en Noordwest-Overijssel. De dierenambulance werkt naar eigen zeggen ‘zeer efficiënt’, en zegt contracten en samenwerkingen te hebben met dierenartsen en asielen.
Toch gaat deze nieuwe club, op haar bedrijfsnaam en logo’s na, anders te werk dan de rest. Ten eerste heeft de groep, die zichzelf een zelfstandige dagbesteding noemt, geen officiële keurmerken of registraties. Ook beschikt de organisatie over zeer beperkte middelen (er verschijnen wekelijks oproepen voor handdoeken, kooien en ander materiaal op Facebook). Haar beleidsplan bevat geen financiële paragraaf, of informatie over de bestuursvorm. Donaties ontvangen de vrijwilligers niet op bedrijfsnaam, maar op een persoonlijk rekeningnummer.
Onrust
In hetzelfde werkgebied rijdt ook een andere dierenambulance rond: de DAR (Dutch Animal Rescue). Deze partij rijdt al vanaf 2016 in een groot deel van Zuid-Drenthe. De tien gemeentes waar de stichting actief is, overlappen grotendeels met het werkgebied waarin de nieuwe dierenredders rondrijden. Daar is de DAR niet al te blij mee. Een medewerker van de DAR geeft aan dat de nieuwe Dierenambulance Zuidwest-Drenthe in het gehele werkgebied tot onrust leidt. „Het lijkt erop dat deze nieuwe groep overal tussendoor wil fietsen. Dat gebeurt vaak op een grove manier. Ze doet alles op eigen initiatief, zonder dat wij daarvan weten.”
De nieuwe oprichter van Dierenambulance Zuidwest-Drenthe is een van de actiefste vrijwilligers. Hij plaatst regelmatig berichten op Facebook, benadert tientallen partijen voor samenwerkingen, en zocht ook contact met deze krant voor een interview. Zijn naam is bekend bij de redactie.
Tegelijkertijd staat hij bij meerdere dierenartsenpraktijken en asielen op de zwarte lijst. Hij zou meermaals bedreigingen hebben geuit naar personeelsleden in de branche, vooral op het moment dat ze een samenwerking afwijzen. Meerdere dierenartsen, vrijwilligers en asielmedewerkers typeren hem als agressief, impulsief en slecht benaderbaar. „Deze meneer komt erg intimiderend over. Hij heeft diverse medewerkers aan de telefoon behoorlijk grof te woord gestaan. Ook bij gemeenten en dierenartsen gaat hij vaak tekeer”, heeft de medewerker van de DAR gehoord.
„Ik spreek normaal over collega’s in de sector geen kwaad, maar ik ben zelf ook al enkele malen bedreigd. Hij speelt het spelletje heel persoonlijk.” Daarom heeft de DAR volgens de medewerker een melding ingediend tegen de dierenambulance bij de politie. De medewerker meldt dat veel meer organisaties dat al hebben gedaan. De politie geeft in een schriftelijke reactie aan dat ze geen inzicht kan geven in de aangiftes of meldingen.
Communicatief niet heel sterk
Wat ook opvalt is dat de partijen waar de nieuwe dierenambulance samenwerkingen mee beweert te hebben, in sommige gevallen van niks lijken te weten. De meeste instanties die wel een samenwerking of contact hebben, zeggen weinig te maken te hebben met de nieuwe club. Meerdere asielen hebben geëist dat hun namen van de websites van de ambulance worden verwijderd.
„Communicatief zijn ze gewoon niet heel sterk. Wij hebben dan ook geen samenwerking met hen”, vertelt een medewerker van Drents Dierentehuis Beilen. „Als ze een dier op straat vinden, mogen ze dat natuurlijk brengen, maar een samenwerking zien wij gewoon niet zitten. Ik heb vaak telefonisch contact gehad met de meneer van Dierenambulance Zuidwest-Drenthe. Als hij zijn zin niet krijgt wordt hij boos, of probeert hij het op een andere manier.”
Dierenopvang Koningen in Balkbrug zegt momenteel geen contact te hebben met Dierenambulance Zuidwest-Drenthe. Een medewerker vertelt: „Toen ik vorig jaar werd gebeld door deze man heb ik aangegeven dat wij, naar alle tevredenheid, samenwerken met de DAR (Dutch Animal Rescue) en er geen reden is om nog een dierenambulance op te starten in ons werkgebied.” Bij de man van de Dierenambulance Zuidwest-Drenthe valt dit niet goed in de smaak. „Hij was woedend toen ik dit zei en het gesprek niet wilde aangaan.” De naam van de opvang is van de site van de ambulance verwijderd. „Als hij weer eens boos opbelt hang ik gewoon op”, meldt de medewerker.
Bij enkele Facebookgroepen voor vermiste dieren is de meneer van de Dierenambulance Zuidwest-Drenthe niet meer welkom. Zo meldt een gebruiker van de groep ‘Huisdieren vermist Meppel e.o.’ vervelende ervaringen te hebben gehad met het bestuurslid. Bijvoorbeeld toen de dierenambulance een chipactie hield: voor 15 euro konden eigenaren hun hond of kat laten chippen. Dit bedrag werd drie maanden later bijgesteld naar 10 euro per dier.
„Ze hebben mij ook benaderd met die chipactie. Ik heb geweigerd de actie te promoten in onze groep, omdat ik vermoedde dat ze geen chipvergunning hebben.” Een kat die op een verkeerde manier gechipt wordt kan verlamd raken, of zelfs komen te overlijden. Ook deze vrouw wordt na het afwijzen van het verzoek met een vervelende toon op het matje geroepen. Ze blokkeert hem direct. „Hij gaat echt heel ver om zijn zin te krijgen. Het liefst wil ik voorkomen dat het nog erger wordt. Hij moet gewoon gestopt worden.”
Voorgangers
Het is niet voor het eerst dat er twee dierenambulances in Zuidwest-Drenthe rijden. De voorgangers van Dierenambulance Zuidwest-Drenthe reden ook al in hetzelfde gebied. Hun samenwerking met de DAR beviel toen nog goed. De groep vrijwilligers was destijds een stuk groter.
Op 1 januari 2009 richtten Jan Kroezen en zijn vrouw Willy Zantingh Dierenambulancezorg Zuidwest-Drenthe op in Meppel. Met weinig middelen en een zelf aangeschafte bus startten ze op vrijwillige basis, volledig afhankelijk van donaties. De organisatie groeit uit tot een bekend begrip in de regio. Kroezen en Zantingh werken samen met stichting DierenLot, waarvan ze twee busjes in bruikleen krijgen. Met hulp van donaties van bijvoorbeeld een kringloopwinkel in Steenwijk breiden ze hun werkgebied uit. In 2017 bestaat de organisatie uit ongeveer tien vrijwilligers.
Wanneer Jan Kroezen in 2018 ziek wordt, schakelen ze de hulp van de DAR Dierenambulance in. „We hebben elkaar veel geholpen”, vertelt de medewerker van de DAR. „Die samenwerking verliep goed. De regio’s waar ze niet konden rijden hebben ze aan ons afgestaan. Toen de hulp niet meer nodig was, zijn de medewerkers zelfstandig verder gegaan onder een nieuwe naam, in een nieuwe stichting. Later heeft de DAR deze stichting overgenomen.”
Zantingh plaatst als oud-eigenaresse van Dierenambulancezorg Zuidwest-Drenthe haar twijfels bij de manier waarop de huidige vrijwilligers in Meppel te werk gaan. „Toen ze nog bij ons werkten bevielen ze op zich goed, ze wilden het vooral voor de dieren doen. Maar op veel andere gebieden, zoals de communicatie, ging het mis: ze hadden er te weinig kijk op”, vindt Zantingh.
Ze twijfelt daarom of de claim op hun website (‘Wij rijden 24 uur per dag’) realistisch is. „Ik heb meteen aan ze gevraagd: hoe gaan jullie dat doen? Daar heb ik nog geen antwoord op gekregen.” Volgens Zantingh beweert deze man juist dat het hartstikke goed gaat met de club: „Ze hebben een jaar geleden gezegd dat ze al 20 vrijwilligers hebben, en met acht chauffeurs rijden. ‘Het is allemaal zo makkelijk’, beweren ze.”
„Wij konden in onze tijd net zo’n beetje rondkomen”, herinnert Zantingh zich. „Sommige gemeenten betaalden gelukkig wel mee, en we rekenden soms een prijs voor ritten, maar we hadden alsnog een hoop onkosten.” Het lijkt Zantingh daarom vrijwel onmogelijk om met zo weinig mensen in een groot gebied te rijden. „Vroeger moesten we met z’n tweeën de nachtdienst vullen, dat was al best taai. Laat staan als je zo weinig mensen hebt en in een dusdanig grote regio wil rijden. Wat doen zij er eigenlijk nog?”
5000 klachten
De nieuwe oprichter en huidig bestuurslid van Dierenambulancezorg Zuidwest-Drenthe wijst onze herhaaldelijke verzoeken voor een interview af. Wel geeft hij telefonisch aan dat er al maandenlang een conflict heerst tussen hun dierenambulance en de DAR. Volgens hem heeft de DAR, na de overname in 2018, „alles gestolen en kapotgemaakt”, waardoor de nieuwe dierenambulance helemaal opnieuw moest beginnen. Hij beweert een stapel van 5000 klachten te hebben over de DAR. De klachten zouden vooral gaan over communicatie en het personeel van de DAR. „Ze denken dat ze heel wat zijn.”
„Wij werken met vier chauffeurs, een van hen rijdt 24/7 in de hele regio”, meent het bestuurslid. Op de vraag of het rijden in een dusdanig grote regio met zo weinig mensen haalbaar is, reageert hij: „Dat lukt zeker. Ik heb liever een hechte, kleine club dan allemaal personeel dat niet functioneert.” Op verzoeken voor een vervolggesprek, of voor inzage in de 5000 klachten over de DAR, wordt niet gereageerd. Ook ontkent het bestuurslid dat er klachten tegen hem zijn ingediend en dat hij niet welkom zou zijn bij asielen en dierenartsen.
Dieren voorop
Het bestuur van de DAR Dierenambulance zegt over de grote hoeveelheid klachten niets te weten. „Wij hebben geen klachten ontvangen, en we hebben niks van de andere dierenambulance gestolen. Als ze ons zwart willen maken, moeten ze dat vooral doen. Het gaat voor mij uiteindelijk om de dieren, en niet om het tumult.”
Het bestuur geeft aan nog steeds veel moeite te hebben met het conflict tussen de dierenambulances en betreurt dat de organisatie hierdoor op een negatieve manier in de media zou kunnen komen. „Ik word te pas en te onpas gebeld als er weer wat bij hen gebeurt. Er zijn al door heel veel organisaties klachten ingediend bij de politie.”
De DAR probeert de negativiteit tegen te gaan door juist het werk in een positief daglicht te stellen. „We hebben onlangs bijvoorbeeld een open dag georganiseerd, dat verliep heel goed. Vooral de vrijwilligers hebben er moeite mee dat er zo veel negatieve verhalen over ons worden verspreid. We proberen onszelf krachtig op te stellen, de dieren staan wat ons betreft altijd voorop.”
Wat is er voor nodig om een dierenambulance op te richten?
Niet veel, stelt Niels Kalkman van de Dierenbescherming. „Iedereen mag een dierenambulance beginnen, en dat mag ook in elk vervoersmiddel, mits het veilig is.” Doordat een dierenhulpdienst geen wettelijke status heeft, zoals bijvoorbeeld bij een brandweer of normale ambulance, kan elke dierenliefhebber dus voor zichzelf aan de slag. „Dan is nog de vraag ‘hoe je aan je ritten komt’, waar je de dieren naartoe brengt en wat je verdienmodel is.”
Door wie wordt het naleven van die ‘verantwoorde’ werkwijze gecontroleerd? „Daar doen wij als Dierenbescherming niets mee. Dat moet echt door de politie gebeuren. Een dierenambulance die dieren vervoert is qua regelgeving niets anders dan iemand die op eigen titel een dier vervoert. Wie met de hond op schoot op de snelweg rijdt, zal hetzelfde lot hebben als iemand die op onverantwoorde wijze dieren vervoert in de dierenambulance. Het is voor een gemeente handig om te weten wanneer een clubje op redelijk professioneel niveau aan de slag gaat. Maar dat hoeft dus niet. Iedereen kan een sticker op z’n auto plakken en zichzelf een dierenambulance noemen”, aldus Kalkman.
Reactie gemeente Meppel en Hoogeveen
Met een KvK-nummer en een rijbewijs kan iedere dierenliefhebber voor zichzelf beginnen. In hoeverre zijn gemeentes in de regio daarvan op de hoogte? Volgens woordvoerders van de gemeente Meppel en Hoogeveen is controle hierdoor lastig. Op de situatie van de twee ambulances grijpen beide gemeentes niet in.
„Uiteindelijk staat het belang van gewonde dieren voorop. Wij hebben hierin geen controlerende rol”, meldt de woordvoerder van gemeente Meppel. „Een dierenambulance kan zich aansluiten bij een brancheorganisatie als Federatie Dierenambulances Nederland (FDN), waarmee wij ervan uitgaan dat de kwaliteit wordt gewaarborgd.”
En wat als een zelfstandige partij ervoor kiest om zich niet bij zo’n branche aan te sluiten? „Ons is niet bekend op welke manier dierenambulances verder gecontroleerd worden”, meldt de gemeente Meppel. Volgens de woordvoerder heeft de gemeente in het verleden een overeenkomst met één partij afgesloten: de DAR. „Mochten we van een andere partij een serieuze offerte krijgen, dan kan dat aanleiding geven om de ambulancedienst opnieuw aan te besteden. Maar daar is momenteel dus geen sprake van.”
Ook de gemeente Hoogeveen, die enkel een samenwerking met de DAR heeft, geeft aan: „Het controleren van dierenambulances is erg lastig. Er zijn geen duidelijke richtlijnen of bevoegdheden voor de gemeente om dit te doen. Deze verantwoordelijkheid ligt doorgaans bij de dierenambulances zelf.” De woordvoerders geven wel aan eens eerder benaderd te zijn door Dierenambulancezorg Zuidwest Drenthe. „Daarin werd de intentie uitgesproken om in Meppel te gaan rijden”, geeft de woordvoerder van Meppel aan. „Door ons is aangegeven dat wij reeds een overeenkomst hebben, maar dat het vrij staat om ons een aanbieding te doen. Daarna hebben wij niets meer van hen vernomen.”
De gemeente Hoogeveen grijpt voorlopig niet in: „De gemeente heeft een goede samenwerking met de DAR en heeft geen meldingen ontvangen die wijzen op problemen. Daarom is er op dit moment geen aanleiding voor de gemeente om in te grijpen.” Ook Meppel onderneemt voorlopig geen actie: „De gemeente is op de hoogte, maar we krijgen geen directe signalen uit de Meppeler samenleving zelf. Mocht dit wel zo zijn, dan kunnen we beoordelen welke rol we hierin kunnen en willen spelen.”
Over dit artikel
Dit artikel is tot stand gekomen op basis van gesprekken met medewerkers van asielen, dierenambulances, dierenartsenpraktijken, en andere betrokkenen. Velen van hen zijn uit privacyoverwegingen anoniem in het verhaal opgevoerd. Hun namen zijn bekend bij de redactie. Ook is veel informatie voor dit artikel afkomstig uit inzage in persoonlijke WhatsApp-gesprekken, websites, en bedrijfsstukken van Dierenambulancezorg Zuidwest-Drenthe.
Boven Water 